Η προσωπική ανάπτυξη στο coaching είναι προϊόν ανάφλεξης αντίθετων πόλων, στοιχείων αντιφατικών που ενυπάρχουν στη σχέση που δημιουργεί ο coach με τον πελάτη του. H σχέση αυτή χαρακτηρίζεται από ασφάλεια, αποδοχή, ενδοσκόπηση και ταυτόχρονα από πρόκληση, διαρκές αίτημα για αλλαγή και σταθερό προσανατολισμό στη δράση. Το coaching όπως συχνά γράφω, “συμβαίνει” εντός μας. Και συμβαίνει μόνον όταν δυο ρόλοι, ένας ικανός επαγγελματίας (coach) και ένας πολύ καλά ενημερωμένος πελάτης (coachee) συναντηθούν, συνδεθούν και αλληλεπιδράσουν με coaching-τρόπο.
Στο άρθρο αυτό παρουσιάζω αναλυτικά τι σημαίνει ανάπτυξη και τα παράδοξα που οδηγούν στην ανάφλεξη του νου.Έτσι, οι coachees θα είναι πολύ καλά ενημερωμένοι και θα γνωρίζουν ακριβώς τι να περιμένουν ώστε να συμμετέχουν συνειδητά και ενεργά.
Τι σημαίνει ανάπτυξη στο coaching και πώς επιτυγχάνεται;
Ανάπτυξη σημαίνει μάθηση και αλλαγή, δύο έννοιες άρρηκτα συνδεδεμένες καθώς η μία είναι συστατικό στοιχείο της άλλης. Η μάθηση αφορά στον αποχαιρετισμό μιας πλευράς του εαυτού που σκέφτεται και πράττει με έναν διαμορφωμένο τρόπο και την ενίσχυση μιας νέας πλευράς εξίσου αυθεντικής, που σκέφτεται και πράττει με νέο, εμπλουτισμένο, δηλαδή διαφορετικό τρόπο.
Η ανάπτυξη προκύπτει λοιπόν ως μια νέα αντίληψη για τα πράγματα και συνοδεύεται από την καλλιέργεια νέων δεξιοτήτων και συμπεριφορών που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων. Επομένως η αλλαγή είναι τόσο εσωτερική (εαυτός, σκέψεις, συναισθήματα) όσο και εξωτερική, παρατηρήσιμη (συμπεριφορά, αποτελέσματα).
Η μάθηση πρακτικά, εντός των συνεδριών, επιτυγχάνεται με τους εξής τρόπους:
- Την ενίσχυση της επίγνωσης.
- Τον αναστοχασμό και τις συνειδητοποιήσεις (reflection & insights).
- Την πρό(σ)κληση από τον coach να εξερευνηθεί το άγνωστο.
- Την υλοποίηση σχεδιασμένων δράσεων.
Την ενίσχυση της επίγνωσης.
Ο coachee κατανοεί πληρέστερα και κατακτά νοητικά α) την παρούσα κατάσταση που βιώνει και β) την επιθυμητή κατάσταση, δηλαδή τον στόχο που θέλει να επιτύχει. Αποκτά επίγνωση για όλες τις πτυχές των δύο καταστάσεων (παρούσας και επιθυμητής) και “ανακαλύπτει” νέα στοιχεία. Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι κατανοεί τον τρόπο που ο ίδιος σκέφτεται και νιώθει, δηλαδή τις πεποιθήσεις και τα συναισθήματα που διαμορφώνουν την αντίληψη του. Έτσι, στρέφει την προσοχή στον εαυτό του, σε αυτά που μπορεί να ελέγξει και προετοιμάζεται συνειδητά για να υλοποιήσει οποιαδήποτε αλλαγή.
Τον αναστοχασμό και τις συνειδητοποιήσεις (reflection & insights).
Καθώς ενισχύεται η επίγνωση ο πελάτης αναστοχάζεται δηλαδή σκέφτεται πάνω στον τρόπο που σκέφτεται, νιώθει και διαχειρίζεται τα πράγματα. Λειτουργεί από μια πιο εποπτική σκοπιά και σκέφτεται αφαιρετικά. Ταυτόχρονα, κατά τη διάρκεια αρκετών συνεδριών συμβαίνουν τα πολύ γνωστά “aha moments”, δηλαδή οι στιγμές που αναδύονται στο νου συνειδητοποιήσεις με βάση τις οποίες μπορούν να επαναπροσδιοριστούν στόχοι και δράσεις.
Την πρό(σ)κληση από τον coach να εξερευνηθεί το άγνωστο
Αξιοποιώντας το σταθερό και ασφαλές περιβάλλον της συνεδρίας, ο έμπειρος coach προσκαλεί και πολλές φορές προκαλεί τον coachee να βαδίσει σε μέρη που δεν έχει μέχρι τώρα επισκεφθεί. Δηλαδή, να εξερευνήσει πεδία που μέχρι σήμερα απέφευγε. Το coaching ξεκινά στην πραγματικότητα, εκεί που ο πελάτης απαντά “δεν ξέρω”. Έτσι ανακαλύπτει νέα στοιχεία, καλλιεργεί νέες δεξιότητες και διευρύνει τα όριά του. Είναι γνωστή η φράση ότι για να πετύχεις κάτι που δεν έχεις πετύχει μέχρι τώρα πρέπει να κάνεις κάτι που δεν έχεις κάνει μέχρι τώρα.
Την υλοποίηση σχεδιασμένων δράσεων
Το προϊόν των συνεδριών (επιγνώσεις, συνειδητοποιήσεις, αναστοχασμοί, συμπεράσματα) μετασχηματίζεται με τη βοήθεια του coach σε πλάνα δράσεων. Δηλαδή σε καλά προετοιμασμένα “βήματα”. Ο coachee, υλοποιώντας αυτά τα βήματα, αποκτά τη βιωματική γνώση της επιδίωξης των στόχων του. Και η γνώση που αποκτάται στην πράξη είναι ανεκτίμηση. Για αυτό, στις συνεδρίες που ακολουθούν πραγματοποιείται βαθιά επεξεργασία αυτής της εμπειρίας ώστε να ενισχυθεί ξανά η επίγνωση της παρούσας και επιθυμητής κατάστασης με πραγματικά δεδομένα από το πεδίο.
Τα παράδοξα που προκαλούν την αλλαγή
Οι συνεδρίες χαρακτηρίζονται από δημιουργικές αντιφάσεις που διαμορφώνουν έναν εκρητικό περιβάλλον. Η συνεργασία με έναν επαγγελματία coach είναι γεμάτη παράδοξα, polarities τα λέμε (πολικότητες) που δημιουργούν τη δυναμική που απαιτείται για να υπάρξει θετική εξέλιξη (δηλαδή μάθηση και αλλαγή).
Οι πόλοι είναι έξι και έτσι, δημιουργούνται οι εξής τρεις πολικότητες:
- Ασφάλεια & πρόκληση.
- Αποδοχή & αλλαγή.
- Επίγνωση & δράση.
Ασφάλεια & πρόκληση
O coach διαμορφώνει ένα περιβάλλον ασφάλειας και εμπιστοσύνης. Υποστηρίζει και ενθαρρύνει την έκφραση σκέψεων και συναισθημάτων χωρίς κριτική στάση. Έτσι, βοηθά τον πελάτη να εκφραστεί ελεύθερα χωρίς δισταγμό, να εισέλθει σε ροή και αφήγηση κατακτώντας υψηλότερα επίπεδα επίγνωσης. Και ταυτόχρονα, μέσα σε αυτή την ασφάλεια και την εμπιστοσύνη, o coach προκαλεί τον πελάτη του για να ανατρέψει τις βεβαιότητές και τα όριά του.
Αποδοχή & αλλαγή
Ο coach ενθαρρύνει τον πελάτη να κατανοήσει τον εαυτό του και να αποδεχτεί όλες τις πλευρές του χωρίς αρνητισμό και υπεκφυγές. Να κατανοήσει και να αποδεχτεί τον τρόπο που σκέφτεται και νιώθει για μία κατάσταση. Και ταυτόχρονα, ενθαρρύνει την αλλαγή κάποιων από αυτές τις πλευρές ώστε να απλευθερωθούν οι εναλλακτικές προς την επίτευξη των ανώτερων στόχων. Έτσι, ο coachee πλοηγείται ανάμεσα στην αποδοχή της πραγματικότητας και το διαρκές αίτημα για αλλαγή της, ανατρέποντας όσα με κόπο αποδέχτηκε.
Επίγνωση & δράση
Οι συνεδρίες διατηρούν μια δυναμική ισσορροπία ανάμεσα στην επίγνωση και τη δράση. Ο coachee καλείται σε ενδοσκόπηση ώστε να ενισχύσει την αυτογνωσία του, την επίγνωση για την κατάσταση που βιώνει και την κατάσταση που επιθυμεί να βιώσει. Εισέρχεται σε μια διαδικασία παρατήρησης και αναστοχασμού ενώ ταυτόχρονα βιώνει μια επίμονη ώθηση για δράση και έμπρακτη αλλαγή που κορυφώνεται με τον σχεδιασμό πλάνου βημάτων που θα υπηρετήσει όσα έχει αποφασίσει.